ACM: actie overheid nodig om afhankelijkheid Amerikaanse cloud af te bouwen

In dit artikel:

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) roept de Nederlandse overheid op om actief te werken aan het verminderen van de afhankelijkheid van enkele grote Amerikaanse cloudaanbieders, in het rapport "De Staat van de Markt 2026" dat vandaag is verschenen. Volgens de toezichthouder vormen die concentratie risico’s voor digitale autonomie en weerbaarheid van bedrijven en overheden in Nederland, en bestaat het gevaar dat Amerikaanse autoriteiten toegang tot bij deze leveranciers opgeslagen data kunnen afdwingen.

De ACM constateert dat er wel Europese alternatieven bestaan, maar dat overstappen voor veel organisaties niet aantrekkelijk of praktisch haalbaar is: migratie brengt hoge kosten met zich mee, Europese diensten zijn vaak duurder of missen functionaliteiten, en de baten voor individuele afnemers wegen doorgaans niet op tegen de nadelen. Hierdoor verandert de markt nauwelijks uit eigen beweging, terwijl het maatschappelijk belang van meer Europees cloudgebruik groter is dan het privébelang van veel afnemers.

Als hefboom ziet de toezichthouder vooral publiek aanbestedingsbeleid. Door in aanbestedingen duidelijke, objectieve eisen voor weerbaarheid en diversificatie op te nemen — en door te overwegen jaarlijks een deel van de cloudinkoop aan Europese aanbieders te koppelen — kan de overheid vraag naar Europese clouddiensten stimuleren, meer data binnen Europa houden en technologische kennis en inzicht in veiligheidsrisico’s vergroten. Nu koopt de Rijksoverheid nog meer dan de helft van zijn clouddiensten bij de grote Amerikaanse spelers.

De ACM waarschuwt wel dat overheidsingrijpen niet mag leiden tot vervanging van één afhankelijkheid door een andere: beleid moet voorkomen dat enkele Europese leveranciers buitensporig worden bevoordeeld of dat concurrentie wordt weggenomen. Public procurement moet dus zodanig worden vormgegeven dat geopolitieke kwetsbaarheid afneemt zonder marktdynamiek te ondermijnen.