AP: politieteam mist grondslag voor verzamelen van informatie over burgers

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) concludeert na onderzoek dat het politie‑team TOOI (Team Openbare Orde Inlichtingen) momenteel geen toereikende wettelijke grondslag heeft voor het stiekem verzamelen en verwerken van persoonsgegevens. TOOI werkt naar aanleiding van dreigingen voor de openbare orde — denk aan voetbalwedstrijden en demonstraties — en bouwt op basis van informatie van burgerinformanten profielen op van personen die eerder bij ordeverstoringen betrokken waren.

De politie baseert die handelwijze op artikel 3 van de Politiewet, dat slechts een “geringe inbreuk op privacy” toestaat. De AP constateert echter dat TOOI in de praktijk soms langdurig en gedetailleerd gegevens bijhoudt, waardoor een meeromvattend beeld van iemands leven ontstaat dan de wet toestaat. Ook worden gegevens van potentiële informanten verzameld voordat hen toestemming is gevraagd, zodat die mensen niet weten dat er informatie over hen wordt verwerkt. In sommige gevallen betreffen de verwerkte gegevens bovendien bijzondere persoonsgegevens (zoals gezondheid, religie, politieke overtuiging of seksuele voorkeur) zonder voldoende juridische grondslag.

De toezichthouder waarschuwt dat dit stap-voor-stap inperken van grondrechten kan uitmonden in een onevenredige aantasting van vrijheid van meningsuiting en demonstratievrijheid, met een chilling effect tot gevolg. De AP roept op tot een breed politiek debat in de Tweede Kamer over de grenzen en aansturing van TOOI; als de wet niet wordt aangepast zal het team een deel van zijn werkzaamheden moeten staken. De AP zal toezicht houden en zo nodig handhaven.