Kabinet wil inlichtingendiensten AIVD en MIVD meer bevoegdheden geven

In dit artikel:

Het kabinet heeft een wetsvoorstel goedgekeurd dat de AIVD en MIVD aanzienlijk meer bevoegdheden geeft. Volgens de regering zijn de huidige regels niet meer voldoende door oplopende geopolitieke spanningen, technologische ontwikkelingen en een grotere variatie aan dreigingen. Het publiek kan tot 11 oktober reageren via Internetconsultatie.nl.

De diensten zouden eenvoudiger mogen aftappen en organisaties die als tegenstander zijn aangemerkt maximaal een jaar kunnen volgen of afluisteren zonder telkens afzonderlijke toestemming te vragen. Bij hackoperaties is voorafgaande toestemming voor het verkennende onderzoek en het binnendringen van systemen niet langer nodig; die blijft alleen vereist voor het kopiëren van gegevens. Ook kunnen de diensten personen en organisaties verplichten informatie te verstrekken, met mogelijke gevangenisstraffen bij weigering. Die informatieplicht wordt uitgebreid naar online platforms en financiële instellingen.

Verder mogen de AIVD en MIVD meer gegevens delen met onder meer banken, universiteiten, online platforms en de krijgsmacht. In buitengewone omstandigheden kunnen zij een beroep doen op staatsnoodrecht, waardoor bepaalde verplichtingen en medewerking aan toezicht tijdelijk kunnen vervallen.

De huidige toezichthouders, de TIB en CTIVD, worden volgens het voorstel samengevoegd tot één College van Toetsing en Toezicht. Die nieuwe toezichthouder toetst minder vaak vooraf en het aantal vooraf toetsende leden daalt van drie naar twee. Beveiligingsexpert en oud-toezichthouder Bert Hubert vreest daardoor een forse afname van controle en waarschuwt dat de balans tussen nationale veiligheid, burgerrechten en de democratische rechtsstaat onder druk kan komen te staan.