OM wil commerciële dna-databanken in toekomst vaker gebruiken

In dit artikel:

Het Openbaar Ministerie (OM) wil commerciële dna-databanken vaker inzetten bij ernstige strafzaken. Dat blijkt uit de evaluatie van een pilot waarvoor justitie in 2023 toestemming kreeg in twee coldcasezaken. Het gaat om GEDmatch en FamilyTreeDNA, waar mensen vrijwillig hun dna-profiel kunnen uploaden om familieleden of hun geografische afkomst te achterhalen. Via een opt-in kunnen zij opsporingsdiensten toestemming geven hun gegevens te gebruiken.

Forensische onderzoekers kunnen dna-sporen van een plaats delict vergelijken met deze profielen. Ook kunnen zij via verre verwanten mogelijke verdachten of onbekende slachtoffers identificeren. Volgens dna-expert Lex Meulenbroek kan een dna-upload door slechts 2 procent van de Nederlandse bevolking al voldoende zijn om in veel gevallen een verwant te vinden. Dat betekent dat ook mensen die zelf geen profiel hebben aangeleverd, via familie in beeld kunnen komen. Privacyexperts en advocaten waarschuwen daarom voor de gevolgen voor familieleden die geen toestemming hebben gegeven.

Na afloop van de pilot noemt het OM de methode een nieuw opsporingsmiddel voor ernstige zaken. Het werkt aan een intern kader waarin wordt vastgelegd wanneer de databanken mogen worden gebruikt. Per zaak blijft toestemming van de rechter-commissaris vereist. Het OM wil bovendien dat deze rechterlijke toets expliciet in de wet wordt opgenomen, zodat de beslissing over inzet van de methode altijd bij de rechter ligt.