Oud-toezichthouder: Wetsvoorstel AIVD totale uitholling van de rechtsstaat

In dit artikel:

Het kabinet wil de AIVD en MIVD met een nieuw wetsvoorstel ruimere bevoegdheden geven, terwijl het voorafgaande toezicht op hun werk wordt beperkt. Zo zouden de diensten de eerste fases van hackoperaties mogen uitvoeren zonder toestemming van een toezichthouder. Alleen het kopiëren van gegevens zou nog vooraf moeten worden goedgekeurd. Ook kunnen personen en organisaties worden gedwongen gegevens af te staan; weigering kan tot een gevangenisstraf leiden.

De huidige toezichthouders, de TIB en de CTIVD, moeten worden samengevoegd in een nieuw College van Toetsing en Toezicht Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTT). Dat college krijgt minder mogelijkheden om vooraf in te grijpen: het aantal leden dat zulke operaties toetst, wordt teruggebracht van drie naar twee.

Bert Hubert, voormalig AIVD’er en oud-toezichthouder, noemt het voorstel een ernstige verzwakking van de rechtsstaat. Hij vreest dat de diensten zich kunnen losmaken van de samenleving door al in een vroeg stadium systemen te hacken. Volgens hem kan dat de digitale beveiliging van vitale infrastructuur en het internet verzwakken. Ook bekritiseert hij de mogelijkheid om organisaties als ‘evidente opponent’ aan te merken, waarna leden zonder aparte procedure kunnen worden aangepakt.

Daarnaast maakt Hubert zich zorgen over het gebruik van AI op grote datasets om nieuwe doelwitten te vinden. Een volgens hem onduidelijke wettelijke bepaling die de diensten ruimte geeft om maatregelen voor de nationale veiligheid te nemen, blijft volgens het voorstel grotendeels ongewijzigd.

Ook Bits of Freedom waarschuwde dat burgers hierdoor sneller in beeld kunnen komen. Via Internetconsultatie.nl kunnen reacties worden ingediend; daarvan waren er al 104 openbaar, voornamelijk kritisch.