Overheid vraagt bij aanbestedingen te weinig om verplichte open standaarden

In dit artikel:

Nederlandse overheidsinstanties vragen bij aanbestedingen in slechts rond de vijftig procent van de gevallen om verplichte open standaarden, blijkt uit de Monitor Open Standaarden 2025 van het Forum Standaardisatie. Dit percentage blijft al jaren stabiel zonder zichtbare groei, wat volgens het Forum duidt op een verzadigingspunt. Open standaarden zijn essentieel voor een digitale samenleving die veilig, efficiënt en toegankelijk is, maar hun onderbenutting kan kwetsbaarheid vergroten.

Het 'Pas toe of leg uit'-beleid verplicht gemeenten, provincies, ministeries, waterschappen en uitvoeringsorganisaties om bij aanbestedingen gebruik te maken van een lijst met open standaarden, tenzij er gegronde uitzonderingen zijn. Toch ervaren overheidsinstanties diverse knelpunten, zoals onbekendheid met deze standaarden en de invloed van grote leveranciers die soms weigeren open standaarden toe te passen vanwege technische of commerciële redenen. Dit vergroot de macht van leveranciers en remt het afdwingen van open standaarden, omdat men vreest dat strengere eisen inschrijvingen kunnen verminderen.

Het Forum adviseert overheden om meer gezamenlijk in te kopen om zo een sterkere onderhandelingspositie te verwerven, en dringt aan op betere handhaving van het open standaardenbeleid. Daarnaast verdient het specifieke aandacht om vaak relevante, maar onderbenutte standaarden zoals DNSSEC, SPF, DKIM, IPv4, IPv6, DMARC, STARTTLS en Dane meer te stimuleren. Volgens het Forum speelt het gebruik van open standaarden een cruciale rol in het vergroten van digitale soevereiniteit, een thema dat juist nu aan urgentie wint. Het Forum Standaardisatie monitort en adviseert de publieke sector over deze beleidsaspecten om de digitale infrastructuur toekomstbestendig te maken.