Toezichthouders bezorgd over voorstel dat AIVD meer bevoegdheden geeft

In dit artikel:

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) zijn kritisch over een wetsvoorstel van het kabinet dat de AIVD en MIVD meer bevoegdheden geeft. Volgens de toezichthouders is het voorstel niet in balans: de mogelijkheden van de inlichtingendiensten worden uitgebreid, terwijl belangrijke waarborgen voor de rechten van burgers worden verzwakt of uitgesteld.

De zorgen betreffen onder meer het brede opponentenregime, ruime algemene bevoegdheden, het verzamelen en gebruiken van bulkgegevens en langere toestemmings- en bewaartermijnen. Ook krijgen private en semipublieke organisaties volgens het voorstel vaker de plicht gegevens af te staan. Daarnaast worden brede mogelijkheden voorzien voor het gebruik van openbare bronnen, kunstmatige intelligentie en geautomatiseerde systemen, evenals een verdere vermenging van het civiele en militaire inlichtingendomein.

De CTIVD en TIB vrezen bovendien dat ingrijpende besluiten vaker binnen de diensten kunnen worden gemandateerd. Daardoor zouden de ministeriële verantwoordelijkheid en de parlementaire controle op afstand komen te staan. Ook wordt onafhankelijke toetsing en toezicht volgens hen op belangrijke punten verminderd. Het voorgestelde College voor Toets en Toezicht krijgt bovendien onvoldoende garanties voor onafhankelijkheid, bevoegdheden en middelen. De toezichthouders benadrukken dat vooral de optelsom van alle wijzigingen de democratische en rechtsstatelijke bescherming aantast.