VNG: gemeenten hebben weinig ruimte om deurbelcamera's aan te pakken
In dit artikel:
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwt dat gemeenten maar weinig juridische mogelijkheden hebben om deurbelcamera’s te reguleren. Volgens de VNG zijn er inmiddels ongeveer 1,2 miljoen slimme deurbellen actief in Nederland en leiden het delen van opnames via sociale media, upload naar de cloud en meldingen aan politie/gemeenten tot groeiende zorgen, klachten bij de Autoriteit Persoonsgegevens en zelfs rechtszaken.
Samen met het Slimme Deurbellen Consortium vroeg de VNG advies aan de Adviesfunctie Verantwoord Datagebruik over twee vragen: of het gericht filmen van openbare weg met deurbelcamera’s privacyrechtelijk problematisch is en of gemeenten via een algemene plaatselijke verordening (APV) beperkingen kunnen opleggen. De Adviesfunctie oordeelt dat particulieren en bedrijven op grond van een gerechtvaardigd belang het onvermijdelijke deel van de openbare weg mogen vastleggen, mits zij voldoen aan de AVG-eisen zoals doelbinding, transparantie, beveiliging en privacy by design. Voor het vermijdbare deel van de openbare weg bestaat geen AVG-grondslag om te filmen, en daar zou gemeentelijke regulering wel mogelijk zijn — maar alleen buiten de bescherming van het gerechtvaardigde belang. In de praktijk betekent dit dat een APV weinig ruimte biedt om veelvoorkomende vormen van deurbelgebruik te verbieden; ook het verbieden van specifieke nieuwe functies blijkt juridisch lastig.
Gezien de beperkte bestuurlijke instrumenten pleit de Adviesfunctie vooral voor praktische en ethische maatregelen: bewustwording, informatiestickers, beweegbare afschermingen voor lenzen, zichtbare signalen dat er wordt opgenomen en samenwerking met toezichthouders. Een concrete suggestie is dat gemeenten kosteloos informatiemateriaal of eenvoudige fysieke afschermingen beschikbaar stellen voor populaire modellen. Kort gezegd: de juridische handvatten voor gemeenten zijn gering, dus de nadruk ligt op voorlichting, technische mitigatie en handhaving via privacytoezicht en rechtspraak.